Systema Russisch: Система Russische vechtkunst

Systema is een moderne methode van zelfverdediging die door de Russische elitetroepen (GRU) wordt gebruikt. Het is zeer exclusief en effectief. De naam Systema is een afkorting van:

“Systeem om te overleven in extreme situaties”. 

De stijl wordt soms ook wel Russisch Aikido genoemd.  In Rusland zelf meer bekend onder de naam:  Systeem van Kadochnikov.

De basisprincipes zijn geformuleerd en tot een volledig, wetenschappelijk systeem uitgewerkt door A.A. Kadochnikov, hoogleraar mechanica aan de Militaire Technische Academie in Krasnodar (Rusland). Kenmerkend voor deze discipline zijn het economisch/ergonomisch omgaan met de energie en het ontwikkelen van een intuïtief reactievermogen.

Door toepassing van de principes en van de wetten van de biomechanica kan men de bewegingen snel leren, hierdoor ontstaat er zoiets als een "lichaamsgeheugen" waardoor

waardoor het mogelijk wordt een specifieke, spontane en adequate verdediging/tegenaanval in te zetten.

Doel van het systeem is het neutraliseren van gewelddadige aanvallen in allerlei denkbare situaties, tegen meerdere (gewapende) aanvallers.

Systema is geen vechtsport en kent geen competitie-elementen, wedstrijden, examens, banden en exotische kleding.

Het systeem leert geen specifieke, voorgeprogrammeerde technieken, die men zich door eindeloze herhaling eigen moet maken, maar de “onderliggende basisprincipes” van de vechtstijl.

Systema is o.a. gebaseerd op het behoud van energie, d.w.z. minimale inzet van je eigen energie om een maximaal resultaat te bereiken. Gebruik van spierkracht en van acrobatische technieken zijn niet aan de orde. Hierdoor is de training geschikt voor iedereen: mannen, vrouwen, jeugdigen en ouderen, de minimumleeftijd voor deelname is echter op 16 jaar gesteld.

De lessen in Systema worden verzorgd door de uit Rusland afkomstige, erkende instructeur Maxim Pipotja, leerling van grootmeester Kadochnikov.

Het is geen sport (er zijn geen verboden technieken, alles is toegestaan) en kent geen competitie of een bandensysteem zoals bij bijvoorbeeld karate of jiujitsu. Er zijn algemene principes waarmee de beoefenaar van systema leert op een aanval te reageren.

Deze kunnen worden samengevat in de volgende vier begrippen:

• Beweging is de eerste vorm van verdediging, ontwijken is beter dan incasseren. 
• De ademhaling is belangrijk voor een goede zuurstofvoorziening, maar kan ook gebruikt worden voor een kiai bij atemi. Juist in stress situaties is een goede ademhaling essentieel om ontspannen te blijven
• Met structuur wordt de houding van een persoon bedoeld, de verdediging is gericht op laten instorten ervan. Een hand tegen de kin brengt iemand veel sneller uit balans dan een reeks schoppen/slagen.
• Ontspannen is de vierde pijler, veel technieken die op je uitgevoerd worden, worden een stuk minder effectief als je ze zacht ontvangt 

Dit laatste maakt niet dat systema niet efficiënt is, het credo is dan ook: zacht ontvangen en hard geven. Veel technieken uit karate, jiujitsu, judo en aikido zijn te gebruiken in systema zolang ze op de systema manier worden toegepast. Niemand schrijft voor hoe een techniek moet worden uitgevoerd, het is aan de beoefenaar zelf om voor de beste manier te vinden. Trainingen kunnen er 'soft' uitzien omdat veel in slow motion geoefend wordt, maar in de praktijk gaat het gewoon op volle snelheid.

Veel technieken zijn dermate effeciënt dat ze sowieso beter langzaam uitgevoerd kunnen worden. Er zijn geen verboden technieken. Vrouwen kunnen makkelijk op gelijk niveau trainen met mannen (ze hebben altijd een nadeel als het gaat om fysieke kracht), omdat het accent meer op sensitiviteit en effectieve technieken ligt. Systema is ook voor een groot gedeelte een mentale oefening: Juist omdat er geen beperkingen zijn zal men voor zichzelf moeten uitvinden hoe ver men gaat in een verdediging, en dat vereist moed.

Systema is voor beginners en gevorderden geschikt om effectieve zelfverdediging te leren. Dit wordt natuurlijk van elke vechtsport beweerd, maar systema kenmerkt zich door het aanleren van een persoonlijke stijl. Er wordt gewerkt met algemene principes, en er worden geen technieken aangeleerd, die zal de beoefenaar zelf ontwikkelen. Er wordt dus niet getraind voor examens, of kata's. Beginners voelen zich snel op hun gemak tussen mensen die al een stuk langer meetrainen, door de afwezigheid van een duidelijk hiërarchie.

De attitude naar de omgeving is ook anders dan bij veel andere vechtsporten.

Een zwarte band heeft bijvoorbeeld veel status, en beoefenaars van karate e.d. krijgen naarmate ze verder komen ook een 'ego-boost'. In systema is het juist de bedoeling dat je de tegenstander de indruk geeft dat je hem onderlegen bent en jij er volkomen onverwacht er een einde aan maakt.

Niet opvallen is het credo, laat de aanvaller in de waan dat hij aan het winnen is. Je staat dus niet in een karate houding klaar, eerder alsof je niet helemaal snapt waar het allemaal over gaat en ook niet echt geïnteresseerd bent.

Aleksei en zijn zoon Arkadiy Kadochnikov

Niet alleen bij sportscholen, maar ook aan de hogescholen/universiteiten kan tegenwoordig systema worden beoefend.